Time to ACT online versie  |  afmelden 
asn bank
Hoi !,
 
Je wilt de nieuwste kleding rocken, maar wel op een duurzame en eerlijke manier. Dat is vaak lastiger dan je denkt, want hoe weet je of een merk echt duurzaam is? Je kunt er onderzoek voor doen of een goede gids raadplegen, dan kom je al een heel eind. Één van de pijlers voor het zijn van een duurzaam kledingmerk is de betaling van een leefbaar loon aan de makers van je kleding. Met een leefbaar loon kunnen productiemedewerkers voorzien in de basisbehoeften van zichzelf en hun gezien. Vaak is het bovendien een katalysator om andere zaken te verbeteren. Zo neemt de kans op kinderarbeid af als de ouders van een gezin genoeg verdienen.
 
Daarom is leefbaar loon als universeel mensenrecht vastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, die 70 jaar geleden in Parijs werd opgesteld. Sander van Bussel, kunstenaar en oprichter van Human Rights Tattoo, sprak vorig jaar op ACT. over deze verklaring. Het is zijn missie om alle 6773 letters uit de verklaring letter voor letter op mensen over de hele wereld te tatoeëren. In India tatoeëerde Human Rights Tattoo mensen, vooral vrouwen, die in de kledingindustrie werken. Over het verschil dat een leefbaar loon daar maakt, maakten ze in opdracht van ASN Bank en in samenwerking met videograaf Rik van der Linden en stichting Tiny Miracles een documentaire.
 
De documentaire “She Said No” is het portret van Simran: een jonge vrouw die twee huwelijkskandidaten afwees, ondanks de sociale norm. Haar zelfredzaamheid heeft ze deels te danken aan het feit dat haar moeder een leefbaar loon kreeg. Ik sprak Sander over 'zijn' Human Rights Tattoo project, mensenrechten en de documentaire, welke vorige week op het Movies That Matter-festival in première ging. 
 


a
Sander, jullie maakten een documentaire over Simran uit de Pardeshi gemeenschap in Mumbai. Kun je iets vertellen over hoe de film tot stand is gekomen?
 
De moeder van Simran kreeg als onderdeel van het project van Tiny Miracles een leefbaar loon. Ze werd in dat traject ook gecoacht over hoe ze haar geld het beste kon uitgeven. We volgen Simran om te zien hoe dat leefbare loon van haar moeder een invloed heeft op haar leven: Simran kan nu bijvoorbeeld naar school gaat en studeert om bankier te worden.
 
We hebben gefilmd vanuit het individuele perspectief. We hebben het niet expliciet over de politieke situatie daar, maar de maatschappelijke context komt zo wel aan bod. Voor de film werkten we nauw samen met stichting Tiny Miracles. Zij doen een project waar ze zorgen dat vrouwen een leefbaar loon krijgen, zodat armoede doorbroken wordt. Veel mensen daar zitten in een vicieuze cirkel. Je verdient te weinig, waardoor je kinderen ook moeten werken en dus niet naar school kunnen. Doordat je kinderen geen opleiding hebben, krijgen ook zij later laagbetaald werk. Enzovoorts. Een leefbaar loon doorbreekt die cirkel.
 
De titel is "She Said No"
omdat Simran twee huwelijkskandidaten heeft afgewezen. Dat is daar best bijzonder, omdat het de norm is om voor je achttiende te trouwen. Je ouders zorgen voor een kandidaat. Simran heeft die slag naar zelfstandigheid gemaakt binnen één generatie. Door deze korte docu kun je jezelf  identificeren met Simran. Ze is gewoon iemand die ergens woont en haar leven leeft. Ze is ook niet persé heel speciaal, ze is eigenlijk heel gewoon.
Ik was bevriend met een kunstenaar uit Kenia. Zijn sociale betrokkenheid en aandacht voor politieke kwesties kostte hem zijn leven.
Als Simran zo gewoon is, wat maakt deze korte docu dan de moeite waard?
 
Door je te verplaatsen in één iemand krijg je verschillende kwesties mee die spelen in een land. Van analfabeet zijn tot kaste certificaten, en van trouwen en werk tot de positie van de vrouw. Al die dingen geven, zonder dat het een manifest is geworden van ‘het moet veranderen’, inzicht in hoe het leven van mensen in elkaar steekt omdat je toevallig ergens anders bent geboren. Ik vind het een mooi positief portret geworden en dat hoort wat mij betreft ook bij Human Rights Tattoo. Meer bewustwording over dat er iets bestaat als universele mensenrechten, en het vieren daarvan.
 
Human Rights Tattoo bestaat nu 7 jaar. Waarom ben je Human Rights Tattoo ooit begonnen?
 
Een vriend van mij werkte als kunstenaar in Kenia. Zijn sociale betrokkenheid en aandacht voor politieke kwesties kostte hem zijn leven. Hij is doodgeschoten. Voor mij was dat een reality-check. In het licht van zijn moord leken mijn kunstprojecten in Nederland opeens zo vrijblijvend en klein. Er was ook geen politieonderzoek, enkel verontwaardiging vanuit de mensen waarmee hij werkte. Ik voelde woede en had het gevoel dat we mensen moeten beschermen. Human Rights Tattoo heb ik als een reactie gestart. Het komt voort uit het idee dat we ons kunnen verenigen in dat wat ons echt bindt, ongeacht leeftijd, cultuur of sociale status: de universele rechten van de mens. Human Rights Tattoo is daarmee een kunstproject dat door meerdere mensen gemaakt wordt, door velen georganiseerd wordt en letterlijk door nu ruim 3900 mensen met 70 verschillende nationaliteiten meegedragen wordt.
Wat maakt die mensenrechten voor jou dan zo belangrijk?
 
Het is heel makkelijk om in wij en zij te denken en heel moeilijk om in het grote wij te denken. Wij als in iedereen. Dus niet alleen wij mensenrechtenstrijders, maar ook de mensenrechtenschenders. Mensenrechten zijn universele waarden, dat betekent voor iedereen. Het is iets dat ons allen bindt en dat is belangrijk om je te bedenken.
 
In de eerste zin van de verklaring staat bijvoorbeeld het woord dignity, waardigheid. Dit woord vind ik belangrijk. Het impliceert een soort van ondergrens van waardigheid, waar ieder mens recht op heeft. Als je het over waarden hebt, dan zit daar volgens mij ook een plicht in om die te respecteren. Menselijke waardigheid respecteren gaat daarom ook over het respecteren van anderen, ook al zijn die anderen mensenrechtenschenders.
 
Hoe staat het in Nederland met de mensenrechten?
 
Er wordt vaak gewezen naar landen waar het slecht gaat met de mensenrechten en dat is heel makkelijk. Het klopt dat het op sommige plekken heel slecht gaat. Maar naar een ander wijzen kan ertoe leiden dat je zelf achterover gaat leunen als het aankomt op je eigen situatie. Aan mensenrechten moet je blijven werken: je moet er continu alert op zijn en proberen te streven naar een verbetering.
 
Toch is de onmacht die je voelt als eenling of individu om er iets aan te doen nogal groot. Het gevoel van “In mijn eentje ga ik de wereld niet veranderen.” Dat kan makkelijk leiden tot onverschilligheid, en daar moeten we tegen vechten. Als iedereen in zijn eigen vak, beroep of omgeving zou streven naar verbetering, dan maakt het een verschil. Het ligt niet buiten bij jezelf, je kunt wel degelijk iets doen.
Sinds Human Rights Tattoo is opgericht gaat het met mensenrechten niet een kant op waar ik blij van word.
Denk je dan dat mensenrechten nu belangrijker zijn dan ooit?
 
Ik maak me de laatste tijd wel ernstig zorgen. Ik denk niet dat ze belangrijker dan ooit zijn, want ze zijn altijd belangrijk geweest. Maar er is geen enkele reden om achterover te leunen. Sinds Human Rights Tattoo is opgericht gaat het niet in een richting waar ik blij van word.
 
Ik citeer graag Desmond Tutu wanneer hij gevraagd werd waarom hij altijd zo positief was terwijl daarvoor weinig aanleiding was: “My dear, I’m merely a prisoner of hope.”  In dat citaat zit voor mij heel veel kracht. Als je een prisoner of hope bent dan zeg je volgens mij dat je kracht in jezelf hebt gevonden, ondanks dat je moedeloos en onverschillig kan zijn over de strijd die soms als trekken aan een dood paard voelt. Maar je moet die positieve gedachte in jezelf blijven vinden om door te kunnen gaan.
 
ASN Bank houdt zich -als bank opgericht door de socialistische arbeidersbeweging- al sinds 1960 bezig met mensenrechten. In 2018 stonden jullie op ACT., het festival van ASN Bank. Jullie tatoeëerden hier 40 letters op bezoekers. Hoe gaat het nu met jullie?
 
We zijn daarna nog in Hongarije geweest in samenwerking met Amnesty. In Hongarije gaat het politiek helemaal niet best en met de mensenrechten ook niet, dat was wel een sterke keuze. En we zijn dus onlangs teruggekomen uit India waar we twee tattoo-evenementen hebben gedaan. Onze focus ligt op het universele aspect van de mensenrechten: wat betekent het om mens te zijn en wat is universeel? Omdat het niet zo sterk zijn als een groep van 7000 Nederlanders die tattoos draagt, tatoeëren we over de gehele wereld. En om diezelfde reden tatoeëren we zowel CEO's als activisten.
 
Wat ga je doen als alle letters gezet zijn?
 
Een deel van het kunstproject is dan klaar. Maar dat is pas het begin. De groep mensen die de volledige verklaring draagt is compleet. Dan is die community op z’n grootst en op z’n sterkst. Dan zit een deel van mijn werk erop, maar moet het nog wel gezien geworden, getoond geworden en moet er over gesproken worden. Daar gaan we op inzetten. Over vijf jaar bestaat de verklaring 75 jaar, het zou mooi zijn als we dan kunnen concluderen dat het niet meer nodig is, maar dat is een onrealistisch beeld. Er is nog werk aan de winkel. Dat oude document moet springlevend blijven en daar gaan we voor zorgen.
Zo maakt geld gelukkig | asn bank
ASN Bank
Postbus 93514
2509 AM Den Haag
volg ons:
Facebook   Twitter   Vimeo   Linkedin   Voordewereldvanmorgen
Je ontvangt deze e-mail omdat je in het verleden een kaartje hebt gekocht voor ACT., of omdat je je online hebt aangemeld voor deze mailing.